Stilstaan bij grondstof

Circulariteit is het voorkomen van de uitputting van grondstoffen. Zuinig zijn op wat de aarde ons biedt. De elektrobranche kan daarin nog flinke progressie boeken, constateert business developer Kees Jan ’t Mannetje van ABB. “Het onderwerp staat in de elektrobranche nog in de kinderschoenen. We kunnen er met zijn allen meer werk van maken. Het is heel hard nodig. In de eerste plaats vanwege de steeds slechtere beschikbaarheid van bepaalde grondstoffen. Het dwingt ons tot hergebruik van producten. In de tweede plaats vanwege de klimaatdoelen die zijn gesteld voor CO₂-reductie. De uitstoot moet zo snel mogelijk omlaag.”

Fabriek in Ede

ABB, dat zichzelf wereldwijd technologieleider in elektrificatie en automatisering noemt, is een voorloper op dit gebied. De fabrikant heeft stevige ambities. In 2030 moet 80 procent van de ABB-fabrieken CO₂-neutraal zijn en minstens 80 procent van de bedrijfsproducten circulair. Goed voorbeeld is de bedrijfsfabriek in Ede. Die is volledig CO₂-neutraal.

Het schakelmateriaal Art Linear van ABB bestaat voor 92 procent (wit materiaal) en 98 procent (zwart materiaal) uit circulaire grondstoffen. Het bedrijf werkt ook met bioplastics. De elektrobranche leent zich goed voor zulke verduurzaming, vindt ‘t Mannetje. “De branche heeft veel producten die van gerecycled materiaal kunnen worden gemaakt. Neem het installatiedraad van Draka. Kijk naar pvc, naar kunststof elektroproducten.”

Dure materialen

Knelpunt is de kostprijs van ‘recyclaten’, hergebruikte materialen. Die zijn volgens ’t Mannetje zeker drie keer zo duur als nieuwe grondstoffen. Sommige componenten die in veel installaties van gebouwen zitten, waaronder die van metaal, zijn moeilijk tot grondstof terug te brengen, voegt hij toe. Het heeft te maken met hun ‘losmaakbaarheid’, de mate waarin ze demonteerbaar zijn. “Dat is een spanningsveld.”

’t Mannetje haalt ook aan dat hergebruik niet per definitie goed is. “Laten we niet circulair doen om circulair te doen. Omdat het zo goed staat. Een kritische blik op de impact van producten blijft nodig. Als het hergebruik van een product tijdens zijn gehele levensduur tot meer CO₂-uitstoot leidt dan het maken van een nieuw product? Begin er dan niet aan.”

Maak horizon breder

Toch merkt hij dat de circulaire gedachte langzaam meer wortel schiet. Ook in breder verband. ’t Mannetje wijst op het keteninitiatief Circolektra. Onder die vlag worden oude groepenkasten, kabels, verdelers en ander elektramateriaal ingeleverd. De ingeleverde producten gaan naar de sociale werkplaats, waar ze worden klaargemaakt voor hergebruik. Zo’n veertig elektrotechnische fabrikanten, groothandels en installateurs hebben zich aangesloten bij Circolektra. “Dat loopt prima. We hopen op uitbreiding. Sluit je aan, zou ik zeggen. Het is een kwestie van verder kijken dan je eigen horizon.”

Drie circulaire tips voor installateurs:

1: “Maak opdrachtgevers duidelijk wat circulaire producten zijn, dat je ermee kunt werken en welke meerwaarde ze bieden. Meld het ook in je offertes.”

2: “Geef informatie aan fabrikanten, vertel wat nodig is om circulaire producten te maken. Deel de vragen die opdrachtgevers stellen over producten.”

3: “Kijk niet alleen in de Nederlandse databases of er producten voor jou bijzitten. Er is meer beschikbaar dan we als sector denken. Het schakelmateriaal van ABB heeft bijvoorbeeld wel een Europees paspoort, maar vind je niet in de Nederlandse milieudatabase. Dat geldt ook voor het materiaal van andere grote fabrikanten.”